cendru logo back to mainpage

ภาพรวมโครงการ

หลักการและเหตุผล

  • จากเหตุการณ์น้ำท่วมใหญ่หลายครั้งในพื้นที่เขตเมืองเชียงใหม่ในปี พ.ศ.2548 ทำให้เกิดการตื่นตัวของทุกภาคส่วนเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการป้องกันและบรรเทาผลกระทบจากภัยน้ำท่วมมีการบูรณาการของหน่วยงานเพื่อการป้องกันน้ำท่วมอย่างเป็นระบบ อย่างไรก็ตาม ในปี พ.ศ.2554 จังหวัดเชียงใหม่ได้เผชิญกับภัยน้ำท่วมใหญ่อีกครั้งหนึ่ง ซึ่งมีระดับความรุนแรงเท่ากับที่เกิดในปี พ.ศ.2548 แต่ความเสียหายในเขตตัวเมืองกลับน้อยกว่า ซึ่งเป็นผลมาจากการเตือนภัยให้ประชาชนได้รับทราบก่อนกว่า 7 ชั่วโมง แต่ก็พบว่ายังมีข้อจำกัดหลายประการในระบบการพยากรณ์และเตือนภัยน้ำท่วมที่มีอยู่ในปัจจุบัน ซึ่งการดำเนินการเตรียมการและวางแผนรับมือภัยน้ำท่วมที่รุนแรงทำได้เพียงระดับหนึ่งยังไม่เต็มที่ เนื่องจากยังมีจุดอ่อนที่ระบบฐานข้อมูลที่เกี่ยวข้องในพื้นที่เสี่ยงภัยยังไม่สมบูรณ์พอซึ่งเป็นเรื่องที่ต้องให้ความสำคัญในการวางแผนเพื่อความพร้อมในการรับมือภัยให้เกิดความเสียหายน้อยที่สุด โดยเฉพาะในเขตชุมชนเมืองซึ่งมีความสำคัญทางเศรษฐกิจสูง ต้องมีการพัฒนาระบบการเตรียมความพร้อมเพื่อรับมือภัยน้ำท่วมให้มีประสิทธิภาพมากขึ้นและตอบสนองกับภัยน้ำท่วมได้อย่างทันท่วงที โดยระบบนี้มีความจำเป็นเพื่อเป็นศูนย์กลางของข้อมูล ข่าวสาร ให้ทางจังหวัดเชียงใหม่ซึ่งเป็นผู้รับผิดชอบหลัก สามารถจะนำไปใช้งานในการวางแผนตัดสินใจวางแผน สั่งการทั้งก่อนการเกิดภัย ระหว่างการเกิดภัย และหลังเกิดภัย ระบบต้องสามารถเข้าถึงได้ง่ายซึ่งทำให้ประชาชนสามารถใช้ระบบนี้เพื่อบรรเทาภัยน้ำท่วมได้เป็นอย่างดี
  • โครงการจัดทำระบบเตรียมความพร้อมเพื่อรับมือภัยน้ำท่วมในพื้นที่ชุมชนเมืองจังหวัดเชียงใหม่ตามโครงการติดตามและเผ้าระวังสถานการณ์น้ำเพื่อรับมือน้ำท่วม จังหวัดเชียงใหม่ เป็นโครงการที่รวบรวมและจัดทำฐานข้อมูลแผนที่ทั้งแบบ 2 มิติ และ 3 มิติ สำหรับเตรียมความพร้อมในการดำเนินการพัฒนาระบบประเมินความรุนแรงของเหตุการณ์ที่อาจจะเกิดขึ้นในพื้นที่ชุมชนเมืองเชียงใหม่ สำหรับการวางแผนการอพยพ การรายงานสรุปความรุนแรงที่อาจเกิดขึ้น ด้วยระบบฐานข้อมูลภูมิสารสนเทศออนไลน์ เพื่อตอบสนองการบริหารจัดการพื้นที่สำหรับผู้บริหาร หน่วยงานภาครัฐ และประชาชน
  • ในการออกแบบและจำลองภาพเสมือนจริงของอาคารในรูปแบบของฐานข้อมูลแผนที่ 3 มิติ นั้น จะเป็นฐานข้อมูลที่สามารถอธิบายให้ประชาชน และหน่วยงาน สามารถเข้าใจข้อมูลเชิงพื้นที่ได้ชัดเจนยิ่งขึ้น การจำลองภาพเสมือนจริงของอาคาร สถานที่สำคัญ ในโครงการนี้จะเป็นการจำลองเพื่อนำเสนอและวางแผนการจำลองสถานการณ์กรณีเกิดอุทกภัยในพื้นที่ชุมชนเมืองเชียงใหม่ โดยฐานข้อมูลอาคารจำลองแบบ 3 มิตินี้ยังสามารถนำไปประยุกต์ใช้กับภารกิจของหน่วยงานอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการน้ำ การท่องเที่ยว การบรรเทาสาธารณภัย และอื่น ๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยสามารถนำฐานข้อมูลดังกล่าวต่อยอดโครงการเพื่อพัฒนาระบบให้เหมาะสมกับภารกิจของหน่วยงานต่อไป
  • วัตถุประสงค์ของโครงการ

  • จัดทำระบบพยากรณ์ระดับน้ำท่วมของแม่น้ำปิงล่วงหน้าในพื้นที่เขตเมืองเชียงใหม่
  • เพื่อให้มีฐานข้อมูล 3 มิติในพื้นที่ชุมชนเมืองเชียงใหม่ โดยสามารถนำชั้นข้อมูลพื้นที่น้ำท่วม หรือข้อมูลเชิงพื้นที่อื่น ๆ ซ้อนทับกับข้อมูล 3 มิติเพื่อประเมินพื้นที่เบื้องต้นได้
  • จัดทำแผนที่เสี่ยงภัยน้ำท่วม ในพื้นที่ชุมชนเมืองเชียงใหม่ สำหรับการวางแผนรับมือน้ำท่วม
  • จัดทำระบบประเมินสภาพความเสียหายและความรุนแรงของเหตุการณ์น้ำท่วม
  • จัดทำระบบฐานข้อมูลสารสนเทศเพื่อเตรียมการรับมือน้ำท่วมเชื่อมโยงใช้งานผ่านระบบเครือข่ายอินเทอร์เน็ต (GIS Server) ของจังหวัดเชียงใหม่
  • ระบบเตรียมความพร้อมเพื่อรับมือภัยน้ำท่วมในพื้นที่ชุมชนเมืองจังหวัดเชียงใหม่

    การพยากรณ์ระดับน้ำท่วมของแม่น้ำปิงล่วงหน้า

    การพยากรณ์ระดับน้ำเป็นมาตรการการป้องกันน้ำท่วมแบบไม่ใช้สิ่งก่อสร้าง ซึ่งสภาพน้ำท่วมเป็น กระบวนการทางอุทกวิทยาและชลศาสตร์ในลุ่มน้ำที่ ซับซ้อนยากต่อการพยากรณ์ ยกเว้นจะใช้แบบจาลองที่คิด ทันกระบวนการที่ซับช้อน โดยแบบจาลองที่ใช้ทำนายระดับ น้ำท่วมในแม่น้ำปิง เป็นแบบจำลองที่มีความทันสมัยและ ประสิทธิภาพสูงในการพยากรณ์ระดับน้้ำล่วงหน้าได้อย่าง แม่นยำ โดยใช้ข้อมูลฝนและข้อมูลน้ำท่วมจากสถานีวัดน้ำ ระบบโทรมาตรของกรมชลประทาน
    แบบจำลองสามารถนำมาประยุกต์ใช้สำหรับ พยากรณ์ระดับน้ำและปริมาณน้ำรายชั่วโมงในแม่น้ำปิงที่ สถานี P1 สะพานนวรัฐได้ล่วงหน้าหลายชั่วโมง โดยหลังจากพยากรณ์ระดับน้ำและปริมาณน้ำล่วงหน้าในแม่น้ำปิงจากแบบจำลองแล้ว จึงนำข้อมูลบรรจุเพิ่มลงไปใน ฐานข้อมูลเวปไซด์เผยแพร่ทางอินเตอร์เน็ต และสื่ออื่นๆ

    ภาพจำลองเสมือนจริงแบบ 3 มิติ ของสถานการณ์น้ำท่วมบนแผนที่ระบบ 3 มิติ

    สร้างภาพจำลองของสถานการณ์ที่อาจเกิดขึ้นบน แผนที่ระบบ 3 มิติที่มีความเสมือนจริงและเห็นได้ทุก มุมมอง ทั้งนี้เพื่อการวางแผน และการฝึกซักซ้อมการรับมือ โดยนำระบบข้อมูลแผนที่ดิจิตอล 3 มิติ ระบบ Scanning LIDAR ในพื้นที่เขตเมืองเชียงใหม่ ของหน่วยวิจัยภัยพิบัติทางธรรมชาติ คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ มาปรับปรุงและพัฒนาให้มีความเสมือนจริงมากขึ้น เพียงพอต่อการทาระบบเตรียมความพร้อมเพื่อการรับมือน้ำท่วม และเป็นข้อมูลสนับสนุนงาน เตือนภัยน้ำท่วมได้เป็นอย่างดี โดยสามารถสร้างเป็นแบบจำลองของภูมิประเทศสามมิติได้อย่างถูกต้อง ข้อมูลของ LIDAR จึงถูกนำมาใช้สร้างแบบจำลองน้ำท่วมเพื่อ ติดตามพื้นที่ถูกน้ำท่วมและสร้างภูมิประเทศสามมิติได้ ทำให้ทราบถึงพื้นที่ที่ควรป้องกันและแยกแยะพื้นที่ตามความรุนแรงของน้ำท่วม

    แผนที่เสี่ยงภัยน้ำท่วม (Flood Hazard Map)

    สร้างแผนที่เสี่ยงภัยน้ำท่วมของเหตุการณ์น้ำท่วม ใหญ่ที่ผ่านมาในอดีตและเหตุการณ์โดยการจำลองขนาดน้ำท่วมเป้าหมาย ซึ่งเป็นแผนที่แสดงสภาพและข้อมูลการท่วม ได้แก่พื้นที่ที่คาดการณ์ว่าน้ำจะท่วม ความลึกของน้ำที่ท่วม รวมทั้งข้อมูลสำหรับการอพยพ เช่น จุดอพยพ เส้นทางการอพยพ จุดอันตรายในเส้นทางอพยพ เป็นต้น ข้อมูลเหล่านี้จะแสดงในรูปแบบของรูปภาพที่เข้าใจง่าย โดยมีเป้าหมายหลักเพื่อให้สามารถอพยพประชาชนไปอยู่ ในที่ปลอดภัยได้อย่างเหมาะสม ทันเวลา ในกรณีที่เกิด เหตุการณ์น้ำท่วมขึ้น

    คู่มือเตรียมรับสถานการณ์น้ำท่วม

    ทำการปรับปรุงและเพิ่มเติมเนื้อหาในคู่มือเตรียมรับสถานการณ์น้ำท่วม ของหน่วยวิจัยภัยพิบัติทางธรรมชาติ คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ซึ่งถูกจัดพิมพ์ เมื่อปี พ.ศ. 2550 โดยนับเป็นคู่มือที่ได้รับการยอมรับของหน่วยงานทุกภาคส่วน และถูกนำไปใช้ในการรับสถานการณ์น้ำท่วมใหญ่ ในปี พ.ศ. 2554 อย่างแพร่หลายทั่วประเทศ
    องค์ความรู้ในคู่มือใช้เป็นแนวทางและข้อมูลในการปฏิบัติตัวของประชาชนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อเตรียมการรับภาวะน้ำท่วม ภายในเล่มจะมีวิธีการรับ สถานการณ์ประกอบด้วย การเตรียมการก่อนน้ำท่วม การรับมือระหว่างน้ำท่วม และการปฏิบัติภายหลังน้ำท่วม วิธีการป้องกันน้ำเข้าที่พักอาศัย การใช้อุปกรณ์ไฟฟ้า การขอความช่วยเหลือและวิธีการรับทราบข้อมูลด้านการแจ้ง เตือนภัยจากภาครัฐทางสื่อต่างๆ โดยแสดงเป็นรูปภาพประกอบให้ทำความเข้าใจได้ง่าย โดยจะจัดพิมพ์จานวน 40,000 เล่ม เพื่อแจกจ่ายแก่ประชาชนและหน่วยงานทั้ง ภาครัฐและภาคประชาชน เช่น โรงเรียน องค์กรและชุมชน ต่างๆ เป็นต้น

    หลักเตือนระดับน้ำท่วมเพื่อการเตือนภัยสำหรับชุมชนในพื้นที่เสี่ยงภัย

    ทำการจัดทำหลักเตือนระดับน้ำท่วมเพิ่มเติมอีก 200 หลัก จากเดิมที่มีอยู่แล้ว 130 หลักในเขตพื้นที่เสี่ยงภัยโดยหลักแสดงระดับน้ำท่วมในพื้นที่เขตเมืองเชียงใหม่ เป็นที่แสดงค่าระดับน้ำที่จะท่วมแต่ละพื้นที่ซึ่งหลักติดตั้งอยู่ หลักระดับน้ำท่วมเป็นเสาคอนกรีตสูง 1.40 เมตร แสดงค่าระดับน้ำที่จะท่วมแต่ละพื้นที่ โดยจะติดตั้งกระจายทั่วพื้นที่เคยเกิดน้ำท่วมในเขตเมืองเชียงใหม่ โดยที่เสาของหลักเขียนบอกระดับน้ำที่น้ำจะเข้าท่วมบนพื้นผิวโดยเปรียบเทียบกับค่าระดับน้ำที่สถานี P.1 เชิงสะพานนวรัฐ
    การใช้หลักเตือนระดับน้ำท่วมนั้น ให้รับฟังข่าวและผลการพยากรณ์ระดับน้ำปิงล่วงหน้าที่สถานีวัดน้ำ P.1 สะพานนวรัฐ โดยหน่วยวิจัยภัยพิบัติทางธรรมชาติและ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องจะรายงานให้ทราบตลอดในช่วงการเกิดภาวะน้ำท่วม เมื่อทราบค่าระดับน้ำที่จะเกิดที่สถานีวัดน้ำดังกล่าวแล้วให้นำตัวเลขค่าระดับน้ำของแม่น้ำปิงนั้นมาเทียบกับตัวเลขที่อยู่ที่เสาแสดงระดับน้ำ ก็จะทราบความสูงของระดับน้ำที่จะท่วมบริเวณที่มีหลักวางอยู่ ทำให้ประชาชนสามารถวางแผนป้องกันน้ำท่วมบ้านเรือนได้ทัน

    ระบบประเมินความระดับรุนแรงและผลกระทบจากเหตุการณ์น้ำท่วม

    จัดทำระบบประเมินความระดับรุนแรงและผลกระทบจากเหตุการณ์น้ำท่วมต่อประชาชนและเศรษฐกิจของจังหวัด โดยใช้การรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูลที่ เกี่ยวข้องกับภัยน้ำท่วม ได้แก่ ข้อมูลประชากรศาสตร์ จำนวนประชากร จำนวนครัวเรือน โบราณสถาน วัด เจดีย์ ลักษณะของอาคาร การใช้ประโยชน์ทางเศรษฐกิจของอาคาร

    ระบบฐานข้อมูลสารสนเทศเพื่อเตรียมการรับมือน้ำท่วม
      เชื่อมโยงใช้งานผ่านระบบเครือข่ายอินเทอร์เน็ต (GIS Server) ของจังหวัดเชียงใหม่

    จัดทำฐานข้อมูลด้านการรับมือน้ำท่วมลงในระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์กลาง ซึ่งสามารถนาข้อมูลแผนที่ หรือสารสนเทศที่ได้จากโปรแกรมประยุกต์ที่ได้จัดทำไว้ข้างต้นมารวมไว้ให้เป็นหนึ่งเดียว โดยใช้ระบบศูนย์กลางข้อมูลสารสนเทศด้านการบริหารจัดการทรัพยากร ที่เชื่อมโยงใช้งานผ่านระบบเครือข่ายอินเทอร์เน็ต (GIS Server) ที่ทันสมัยและเป็นลิขสิทธิ์ของจังหวัดเชียงใหม่อยู่แล้ว ทั้งนี้เพื่อให้ผู้มีอำนาจในการตัดสินใจหรือบริหารจัดการเหตุการณ์ฉุกเฉิน สามารถเข้าใจในสถานการณ์ที่ กำลังเกิดขึ้นอย่างถูกต้อง ครบถ้วนรอบด้านและทันต่อเวลามากที่สุด ระบบจะต้องเข้าถึงได้ง่ายและสามารถสร้าง ข้อมูลข่าวสารที่เป็นหนึ่งเดียวกัน เพื่อให้การประสานงานของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องให้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ
    จัดทำโปรแกรมประยุกต์เพื่อสืบค้นข้อมูลผ่านเว็บไซต์ โดยใช้ฐานข้อมูลจากระบบแผนที่ออนไลน์ของจังหวัดเชียงใหม่ (Map Service) ในการพัฒนา นอกจากนี้ยังจัดทำการสื่อสารข้อมูลข่าวสารของเหตุการณ์น้ำท่วม โดยนำเอาองค์ความรู้และข้อมูลในการรับมือน้ำท่วมที่ได้จากโครงการนี้สู่หน่วยงานและประชาชน โดยระบบสื่อสาร ต่างๆ อาทิเช่น เว็บไซต์ระบบเตรียมการรับมือน้ำท่วม วิทยุ บอร์ดไฟวิ่ง และอื่นๆ นอกจากนี้ยังมีการจัดทำโปรแกรมประยุกต์โดยใช้ เทคโนโลยี BI: Business Intelligence ในการพัฒนาระบบ พร้อมจัดหา Business Intelligence Software ในการพัฒนา โดยสามารถเชื่อมโยงข้อมูลจากหลายแหล่งข้อมูลมาเชื่อมโยงกับระบบแผนที่ออนไลน์ของจังหวัดเชียงใหม่ และพัฒนาระบบการแสดงผลข้อมูลสรุปเพื่อผู้บริหาร สามารถทราบถึงข้อมูลในทุกด้านที่รวบรวมไว้ พร้อมสถานการณ์ต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นเพื่อแค่คลิกเมาส์ก็สามารถเห็นความเปลี่ยนแปลงของรายงานสรุป (Report) ได้หลาย มุมมองในระยะเวลาอันรวดเร็ว