cendru logo back to mainpage

ระบบประเมินความระดับรุนแรงและผลกระทบจากเหตุการณ์น้ำท่วม

จัดทำระบบประเมินความระดับรุนแรงและผลกระทบจากเหตุการณ์น้ำท่วมต่อประชาชนและเศรษฐกิจของจังหวัด โดยใช้การรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูลที่ เกี่ยวข้องกับภัยน้ำท่วม ได้แก่ ข้อมูลประชากรศาสตร์ จำนวนประชากร จำนวนครัวเรือน โบราณสถาน วัด เจดีย์ ลักษณะของอาคาร การใช้ประโยชน์ทางเศรษฐกิจของอาคาร

จากการเก็บข้อมูลที่สำคัญในการเตรียมพร้อมรับมืออุทกภัยในเมืองเชียงใหม่ข้างต้น ทางโครงการได้มีการนำข้อมูลต่างๆเหล่านั้นเข้าสู่ระบบสารสนเทศการเตรียมความพร้อมเพื่อรับมือภัยน้ำท่วมในพื้นที่เขตเมืองเชียงใหม่ ซึ่งเป็นระบบสารสนเทศที่จะรวบรวม จัดหมวดหมู่ และนำเสนอข้อมูลที่ได้ในรูปแบบของโปรแกรมประยุกต์ผ่านระบบอินเตอร์เนต ซึ่งผู้สนใจสามารถเข้าไปใช้งานได้ผ่านทางระบบ CFIS โดยการเข้าผ่าย link ทางด้านล่าง

เข้าสู่ระบบ CFIS

ภาพรวมระบบประเมินความเสียหายจากน้ำท่วม

จากโครงการติดตามและเฝ้าระวังสถานการณ์น้ำเพื่อรับมือน้ำท่วมจังหวัดเชียงใหม่ซึ่งเป็นโครงการที่สนองตามความต้องการของรัฐบาล โดยวัตถุประสงค์หลักของโครงการนี้เพื่อวางแผนรับมือภัยน้ำท่วม ซึ่งเป็นภัยพิบัติที่สร้างความเสียหายต่อเศรษฐกิจเป็นอย่างมากอีกทั้งทั้งยังสร้างความเดือดร้อนให้กับประชาชน จึงได้มีการออกสำรวจเพื่อทำการเก็บข้อมูลภาคสนามอย่างละเอียด โดยการเก็บข้อมูลในส่วนของอาคารบ้านเรือนนั้นก็เพื่อที่จะสามารถนำไปประเมินความเสียหายเมื่อเกิดเหตุการณ์น้ำท่วมขึ้น โดยข้อมูลที่ได้จากการสำรวจนั้นมี 8 กิจกรรม ได้แก่

  • การเก็บรวบรวมและจัดทำฐานข้อมูลโครงข่ายคมนาคมและระบบจราจรในพื้นที่เสี่ยงภัยน้ำท่วมชุมชนเมืองเชียงใหม่
  • การจัดทำฐานข้อมูลเชิงลึกของอาคารสิ่งปลูกสร้างสำคัญในพื้นที่เสี่ยงภัยน้ำท่วมชุมชนเมืองเชียงใหม่ เพื่อใช้ในระบบประเมินผลกระทบอันเกิดจากภัยน้ำท่วมต่อประชาชนและเศรษฐกิจของจังหวัด
  • การสำรวจข้อมูลประชากรศาสตร์และจำนวนครัวเรือน ในพื้นที่เสี่ยงภัยน้ำท่วมชุมชนเมืองเชียงใหม่ เพื่อประเมินจำนวนครอบครัวที่ต้องได้รับการช่วยเหลือเมื่อเกิดภัยน้ำท่วม
  • จัดทำฐานข้อมูลเชิงลึกของอาคารโบราณสถาน ในพื้นที่เสี่ยงภัยน้ำท่วมชุมชนเมืองเชียงใหม่ เพื่อใช้ในระบบประเมินผลกระทบอันเกิดจากภัยน้ำท่วม
  • จัดทำฐานข้อมูลโครงการสาธารณูปโภค
  • จัดทำและรวบรวมข้อมูลเชิงพื้นที่และศักยภาพการดูแลรักษาผู้ประสบภัย
  • จัดทำและรวบรวมข้อมูลเชิงพื้นที่ ศักยภาพการกู้ภัยและการอพยพ
  • จัดทำฐานข้อมูลความเสี่ยงภัยธรรมชาติ และการคาดการณ์ในอนาคต
  • การเก็บข้อมูล

    พื้นที่การสำรวจเพื่อเก็บข้อมูลภาคสนามนั้นได้อ้างอิงขอบเขตการสำรวจตาม แผนที่พื้นที่น้ำท่วมเมืองเชียงใหม่ จากแผนที่พื้นที่น้ำท่วมเมืองเชียงใหม่นี้ได้แสดงข้อมูลพื้นที่น้ำท่วมเมื่อระดับน้ำของแม่น้ำปิงอยู่ที่ความสูงต่างๆ ในแผนที่ดังกล่าวนี้ได้แสดงขอบเขตพื้นที่ลำดับการเกิดน้ำท่วมเมื่อระดับน้ำในแม่น้ำปิงเพิ่มขึ้นในพื้นที่แต่ละโซนนั้นเป็นลำดับพื้นที่ที่เกิดน้ำท่วมก่อนหลัง ซึ่งจากข้อมูลดังกล่าวนี้ทำให้ทราบขอบเขตการเก็บข้อมูลในส่วนของอาคารบ้านเรือน และ จำนวนประชากรที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ได้อย่างครบถ้วนและครอบคลุมในทุกความเสียหายที่เกิดขึ้น

  • ข้อมูลโครงข่ายถนน
  • การศึกษาด้านการจราจรและขนส่งนั้นมีความสำคัญอย่างยิ่ง เนื่องจากถนนเป็นเส้นทางหลักในการช่วยเหลือผู้ประสพอุทกภัยน้ำท่วมโดยเป็นทั้งเส้นทางอพยพและเส้นทางขนส่งเสบียงอาหารและยา สำหรับการจัดทำฐานข้อมูลโครงข่ายถนนและระบบขนส่งนั้น ที่ปรึกษาได้ทำการสำรวจและเก็บรวบรวมข้อมูลพร้อมทั้งจัดทำฐานข้อมูลในรูปแบบระบบสารสนเทศทางภูมิศาสตร์ (Geographic Information Systems: GIS) เพื่อใช้ในการวิเคราะห์และวางแผนเส้นทางอพยพและเข้าช่วยเหลือผู้ประสพภัยน้ำท่วม ฐานข้อมูลระบบสารสนเทศทางภูมิศาสตร์ที่จัดทำขึ้นประกอบด้วย ข้อมูลโครงข่ายถนน ได้แก่ ชื่อและประเภทและความยาวของถนน จุดกลับรถ การจัดเส้นทางเดินรถ จำนวนช่องทางวิ่ง และความเร็วรถ โดยฐานข้อมูลที่ได้จะเป็นประโยชน์ต่อหน่วยงานของรัฐเพื่อใช้ในวางแผนช่วยเหลือผู้ประสพภัยน้ำท่วม และประชาชนเพื่อใช้ตัดสินใจในการวางแผนจัดเตรียมการป้องกันภัยน้ำท่วมภายในครัวเรือน

    :: การเดินรถทางเดียว

    :: ความเร็วเฉลี่ยในการเดินทาง

  • การจัดทำฐานข้อมูลเชิงลึกของอาคารสิ่งปลูกสร้าง
  • การสำรวจเพื่อเก็บข้อมูลภาคสนามตามโครงการติดตามและเฝ้าระวังสถานการณ์น้ำเพื่อรับมือน้ำท่วมจังหวัดเชียงใหม่นั้นในส่วนของการสำรวจอาคารนั้นได้ทำการเก็บข้อมูลในส่วนของ ประเภทอาคารที่อยู่ในพื้นที่น้ำท่วม โดยแบ่งประเภทอาคารออกเป็นแต่ละชนิดดังนี้ หอประชุม สถานที่ราชการ อาคารพาณิชย์ วัด โบราณสถาน ที่พักอาศัย โรงงาน สถานศึกษา โรงแรม หอพัก ห้างสรรพสินค้า ตลาด โดยอาคารที่มีประเภทการใช้งานที่ต่างกัน ข้อมูลที่ต้องการก็เป็นข้อมูลที่ต่างกันตามการใช้งาน

    หอประชุม
    สถานที่ราชการ
    อาคารพาณิชย์
    ที่พักอาศัย
    โรงงาน
    สถานศึกษา
    โรงแรม หอพัก
  • ข้อมูลประชากร
  • ข้อมูลในส่วนของประชากรในพื้นที่น้ำท่วมนั้น มีส่วนสำหรับใช้เพื่อการประเมินผลกระทบต่อสังคม และการใช้ชีวิตของประชาชนที่ได้รับผลกระทบ รวมไปถึงการคาดคะเนการจัดการภัยน้ำท่วม ได้แก่ การอพยพ และการเตรียมพื้นที่พักพิง นอกจากนี้ ยังสามารถนำไปใช้เพื่อการประมาณการการให้ความช่วยเหลือของหน่วยงานภาครัฐ ในหัวข้อนี้จะได้กล่าวถึงการประมาณระดับผลกระทบจากน้ำท่วมที่ทำให้ลักษณะการใช้ชีวิตเปลี่ยนไป หรือจำนวนผู้ประสบภัยที่ต้องให้ความช่วยเหลือ ไม่รวมไปถึงการบาดเจ็บและสูญเสียชีวิตที่เป็นผลตามมา โรคหัวใจ หรือโรคอื่นๆที่เป็นผลกระทบตามมา เป็นต้น โดยสมมติให้เป็นสัดส่วนที่สัมพันธ์กับความเสียหายของอาคาร ในการประมาณจะนำระดับความเสียหายของอาคารที่ได้ทำการประเมินตามเหตุการณ์น้ำท่วม โดยอาศัยข้อมูลอาคาร มาวิเคราะห์ร่วมกับข้อมูลการกระจายของจำนวนประชากร ทั้งนี้ สถานการณ์ที่แตกต่างตามพฤติกรรมการใช้ชีวิตของคนในพื้นที่ถูกกำหนดให้ไม่มีผลต่อการประเมินจำนวนผู้ประสบภัยเนื่องจาก เหตุการณ์น้ำท่วมมิได้เป็นเหตุที่เกิดโดยฉับพลันดั่งเช่นกรณีของการเกิดเหตุแผ่นดินไหว

    :: การกระจายของประชากรในอาคารประเภทต่างๆ

  • โบราณสถาน
  • การสำรวจวัดในแต่ละแห่ง จะประกอบไปด้วยสิ่งปลูกสร้างหลากหลายประเภท ได้แก่ รายการพระวิหารพระอุโบสถหอไตรสถูปอัฐิกุฏิ ศาลา และเจดีย์ เป็นต้นสรุปการสำรวจวัด และโบราณสถาน 36 แห่ง แยกประเภทสิ่งก่อสร้างได้ ดังนี้

     
  • พระวิหารใหญ่
  • = 31 หลัง  
  • พระวิหารย่อย
  • = 34 หลัง
     
  • พระอุโบสถ
  • = 25 หลัง  
  • เจดีย์
  • = 29 หลัง
     
  • หอพระไตรปิฏก
  • = 15 หลัง  
  • สถูป
  • = 6 หลัง
     
  • กุฏิพระสงฆ์
  • = 82 หลัง  
  • ศาลาบำเพ็ญบุญ
  • = 37 หลัง
     
  • ศาลาปฏิบัติธรรม
  • = 26 หลัง  
  • อาคารโรงเรียน
  • = 17 หลัง
     
  • โรงอาหาร
  • = 13 หลัง  
  • ห้องน้ำ
  • = 12 หลัง
     
  • หอระฆัง
  • = 14 หลัง  
  • ร้านค้า
  • = 11 หลัง
     
  • หอสมุด
  • = 3 หลัง  
  • พิพิธภัณฑ์
  • = 4 หลัง

    จากการสำรวจวัด และโบราณสถาน 36 แห่ง ในเขตน้ำท่วมพบว่า ในพื้นที่จริงมีวัด และโบราณสถานที่ได้ถูกน้ำท่วมจากอดีตในระยะ 5 ปีที่ผ่านมาจำนวน19 แห่ง และไม่ถูกน้ำท่วม 17 แห่ง แสดงในตารางดังนี้

    รายชื่อวัด และโบราณสถานที่ถูกน้ำท่วมจริงในพื้นที่

    รายชื่อวัดที่น้ำท่วม ความสูงของน้ำ (ม.) ระยะเวลาที่ท่วม (วัน)
    1.วัดท่าสะต๋อย
    0.50-0.70
    4
    2.วัดฟ้าฮ่าม
    1
    3
    3.วัดศรีดอนไชย
    0.50-0.70
    2
    4.วัดชัยมงคล
    0.80-1.00
    2
    5.วัดอุปคุต
    0.10-0.15
    2
    6.พุทธสถาน
    0.10-0.15
    2
    7.วัดเจดีย์เหลี่ยม
    1
    4
    8.วัดเมืองสาตรหลวง
    0.5
    3
    9.วัดเมืองสาตรน้อย
    0.4
    3
    10.วัดหัวฝาย
    0.5
    3
    11.วัดศรีปิงเมือง
    0.5
    3
    12.วัดป่าพร้าวนอก
    1.6
    4
    13.สถานธรรมศรีอริยะเมตตรัย
    0.6
    3
    14.วัดกู่คำ
    0.3
    3
    15.วัดศรีโขง
    0.15
    4
    16.วัดสันป่าข่อย
    0.15
    2
    17.วัดสันป่าเลียง
    0.6
    10
    18.วัดเสาหิน
    0.8
    2
    19.วัดช้างค้ำ
    0.6-0.8
    3

    รายชื่อวัด และโบราณสถานที่ถูกน้ำท่วมจริงในพื้นที่

    รายชื่อวัดที่น้ำไม่ท่วม
    1.วัดเมืองกาย
    10.วัดยางกวง
    2.วัดเกตการาม
    11.สถานธรรมเทีนซัน
    3.วัดศรีบุญเรือง
    12.วัดพวกช้าง
    4.วัดหมื่นสาร
    13.วัดพันตอง
    5.วัดดาวดึงส์
    14.วัดลอยเคราะห์
    6.วัดธาตุกาลาง
    15.วัดป่าแดด
    7.วัดธาตุคำ
    16.สำนักสงฆ์เทพนิมิตร
    8.วัดนันทาราราม
    17.วัดหนองป่าครั่ง
    9.วัดช่างฆ้อง
    -

  • โรงพยาบาล และศักยภาพการดูแลรักษาผู้ประสบภัย
  • การดำเนินงานในส่วนนี้ ได้ทำการเก็บข้อมูลสนามในส่วนที่เป็นโรงพยาบาล ทั้งที่อยู่ในพื้นที่น้ำท่วม และนอกพื้นที่น้ำท่วมในเขตเมืองเชียงใหม่ โดยมีวัตถุประสงค์ ดังนี้

    - เพื่อนำไปวิเคราะห์ศักยภาพการดูแลรักษาผู้ป่วยในภาวะน้ำท่วม รวมทั้งผู้ป่วยที่ประสบภัย

    - เพื่อหาแนวทางป้องกันและบรรเทาความเสียหายเนื่องจากอุทกภัยของโรงพยาบาลในพื้นที่น้ำท่วม

    อาคารที่สำรวจ อยู่ทั้งในเขตที่มีโอกาสน้ำท่วมถึงและในเขตนอกพื้นที่น้ำท่วมในบริเวณใกล้เคียง ที่สามารถนำมาเป็นเครือข่ายเพื่อการให้ความช่วยเหลือ และดูแลด้านการรักษาพยาบาล โดยมีทั้งหมด 16 โรงพยาบาลดังนี้

    รายชื่อโรงพยาบาล
    1.โรงพยาบาลเชียงใหม่ราม
    9.โรงพยาบาลศรีพัฒน์
    2.โรงพยาบาลเทพปัญญา
    10.โรงพยาบาลแมคคอร์มิค
    3.โรงพยาบาลค่ายกาวิละ
    11.โรงพยาบาลการส่งเสริมสุขภาพ
    4.โรงพยาบาลประสาทเชียงใหม่
    12.โรงพยาบาล เทศบาลนครเชียงใหม่
    5.โรงพยาบาลมหาราชนครเชียงใหม่ (สวนดอก)
    13.โรงพยาบาลเซ็นทรัลเชียงใหม่เมมโมเรียล
    6.โรงพยาบาลราชเวชเชียงใหม่
    14.โรงพยาบาลเชียงใหม่ใกล้หมอ
    7.โรงพยาบาลลานนา
    15.โรงพยาบาล สยามราษฎร์เชียงใหม่
    8.โรงพยาบาลสวนปรุง
    16.โรงพยาบาล ช้างเผือกเชียงใหม่

    :: ตำแหน่งที่ตั้งของแต่ละโรงพยาบาลที่สำรวจ


  • สาธารณูปโภค
  • การศึกษาด้านระบบสาธารณูปโภคนี้เป็นส่วนหนึ่งของการจัดทำฐานข้อมูลเพื่อเตรียมความพร้อมรับมือกับอุทกภัยที่อาจจะเกิดขึ้นในพื้นที่ชุมชนเมือง จังหวัดเชียงใหม่ โดยข้อมูลระบบสาธารณูปโภคคลอบคลุมถึงระบบไฟฟ้า ระบบประปา และระบบการสื่อสารทั้งแบบมีสายและไร้สาย (อินเตอร์เน็ต) รวมถึงร้านสะดวกซื้อต่างๆ ที่ปรึกษาได้รวบรวมรายละเอียดข้อมูลจากหน่วยงานต่างๆที่รับผิดชอบทั้งจากภาครัฐและเอกชน โดยนำข้อมูลที่ได้มาจัดทำเป็นฐานข้อมูลสาธารณูปโภคของ จังหวัดเชียงใหม่ ในรูปแบบข้อมูลระบบสารสนเทศทางภูมิศาสตร์ (Geographic Information Systems: GIS) ซึ่งสามารถนำไปเป็นฐานข้อมูลสำหรับทั้งภาครัฐและประชาชนเพื่อเตรียมความพร้อมรับมือกับอุทกภัย รวมถึงการประเมินหาผลกระทบและความเสียหายต่อระบบสาธารณูปโภคต่างๆ